Sosyal Medya ve Bilişim Hukuku

Sosyal Medya ve Bilişim Hukuku kapsamında ele alınan konular

• Sosyal medyada hakaret, iftira ve tehdit
• İçeriğin çıkarılması ve erişimin engellenmesi başvuruları
• Unutulma hakkı ve arama sonuçlarından çıkarılma
• Özel hayatın gizliliğini ihlal
• Kişisel verilerin hukuka aykırı paylaşımı
• Rıza dışı görüntü ve ses paylaşımı
• Bilişim sistemine girme ve hesap ele geçirme
• Banka ve kredi kartlarının kötüye kullanılması
• İnternet üzerinden dolandırıcılık
• Ticari itibara yönelik karalama ve haksız rekabet
• Fikri hak ihlalleri ve içerik hırsızlığı
• Delil tespiti ve noter onaylı ekran görüntüsü

İnternette işlenen kişilik hakkı ihlalleri

Sosyal medya paylaşımları, hakaret (TCK m.125), iftira (TCK m.267), tehdit (TCK m.106), şantaj (TCK m.107) ve özel hayatın gizliliğini ihlal (TCK m.134) gibi suçların işlenmesine elverişli bir ortam oluşturur.

Hakaret suçunun aleni işlenmesi hâlinde ceza artırılır. Sosyal medyada herkese açık yapılan paylaşımlar, uygulamada alenen işlenmiş kabul edilmektedir. Doğrudan muhataba gönderilen özel mesajlarda ise huzurda işlenmiş hakaret hükümleri değerlendirilir.

Hakaret suçu şikâyete bağlıdır. Türk Ceza Kanunu’nun 73. maddesi uyarınca fiilin ve failin öğrenilmesinden itibaren altı ay içinde şikâyette bulunulmalıdır. Bu süre hak düşürücüdür ve kaçırıldığında soruşturma yürütülemez.

Ceza sorumluluğu ile hukuki sorumluluk birbirinden bağımsızdır. Kişilik hakkı saldırıya uğrayan kişi, Türk Medeni Kanunu’nun 24 ve 25. maddeleri ile Türk Borçlar Kanunu’nun 58. maddesi uyarınca ayrıca manevi tazminat talep edebilir.

İçeriğin kaldırılması: hızlı yol

İnternet ortamındaki bir yayın nedeniyle kişilik hakkı ihlal edilen kişi, 5651 sayılı Kanun’un 9. maddesi uyarınca içerik sağlayıcıya, buna ulaşamazsa yer sağlayıcıya başvurarak içeriğin yayından çıkarılmasını isteyebilir. Ayrıca doğrudan sulh ceza hâkimliğine de başvurulabilir.

Sulh ceza hâkimliği, talebi duruşma yapmaksızın en geç yirmi dört saat içinde karara bağlar. Kararda, ihlalin gerçekleştiği yayın veya içeriğe erişimin engellenmesine ya da içeriğin çıkarılmasına hükmedilebilir. Kural olarak yalnızca ihlale konu içerik hedeflenir; sitenin tamamına erişimin engellenmesi istisnai bir tedbirdir.

Kararın uygulanması Erişim Sağlayıcıları Birliği aracılığıyla sağlanır. Uygulamada süreç, dava yoluna kıyasla çok daha hızlı sonuç verir; bu nedenle yayılmakta olan bir içerik söz konusu olduğunda öncelikle bu yola başvurulması yerinde olur.

Unutulma hakkı kapsamında, geçmişe ait ve güncelliğini yitirmiş içeriklerin arama motoru sonuçlarından çıkarılması talep edilebilir. Anayasa Mahkemesi ve Kişisel Verileri Koruma Kurulu kararlarında bu hakkın kapsamı ve ölçütleri belirlenmiştir.

Delil tespiti: en kritik adım

İnternet ortamındaki içerik her an silinebilir. Bu nedenle şikâyet veya dava öncesinde delilin usulüne uygun biçimde tespit edilmesi belirleyicidir.

Basit bir ekran görüntüsü, tek başına yeterli kabul edilmeyebilir. Noter aracılığıyla yapılan tespit veya mahkemeden talep edilen delil tespiti, içeriğin belirli bir tarihte var olduğunu ispat gücü yüksek biçimde ortaya koyar.

Tespitte içeriğin kendisi kadar bağlam da kayda geçirilmelidir: paylaşımın tam adresi (URL), tarih ve saat, hesap adı ve profil bilgileri, yorumlar ve etkileşim sayıları. Arşiv hizmetleri üzerinden alınan kayıtlar destekleyici delil olarak kullanılabilir.

Failin kimliği belli değilse, savcılık aracılığıyla ilgili platformdan ve erişim sağlayıcıdan bilgi talep edilmesi gerekir. Anonim hesaplar bakımından bu süreç, soruşturmanın omurgasını oluşturur.

Bilişim suçları

Türk Ceza Kanunu’nun 243 ve devamı maddeleri, bilişim sistemine hukuka aykırı olarak girme, sistemi engelleme, bozma, verileri yok etme veya değiştirme ile banka ve kredi kartlarının kötüye kullanılması suçlarını düzenler.

Sosyal medya hesabının ele geçirilmesi, e-posta hesabına izinsiz erişim veya bir kişinin adına sahte hesap açılması bu kapsamda değerlendirilebilir. Sahte hesap açılması, somut olayın özelliğine göre kişisel verilerin hukuka aykırı olarak ele geçirilmesi veya iftira suçlarıyla birlikte gündeme gelebilir.

İnternet üzerinden gerçekleştirilen dolandırıcılıkta, fiilin bilişim sistemlerinin araç olarak kullanılması suretiyle işlenmesi nitelikli hâl oluşturur (TCK m.158). Bu tür olaylarda para transferinin izlenebilmesi için hızlı hareket edilmesi ve banka kayıtlarının vakit geçirmeden talep edilmesi önem taşır.

Süreç nasıl işler?

1. Delil tespiti

   İçeriğin URL, tarih, saat ve hesap bilgileriyle birlikte noter veya mahkeme aracılığıyla tespiti yapılır.

2. Erişim engeli talebi

   Sulh ceza hâkimliğine başvurularak içeriğin çıkarılması veya erişimin engellenmesi istenir; karar yirmi dört saat içinde verilir.

3. Ceza şikâyeti

   Cumhuriyet başsavcılığına suç duyurusunda bulunulur. Şikâyete bağlı suçlarda altı aylık süreye dikkat edilir.

4. Fail tespiti

   Anonim hesaplarda savcılık aracılığıyla platform ve erişim sağlayıcıdan bilgi talep edilerek kimlik tespiti yapılır.

5. Tazminat davası

   Kişilik hakkı ihlali nedeniyle manevi, varsa maddi zarar için maddi tazminat davası açılır.

6. Takip

   İçeriğin yeniden yayımlanması hâlinde ek başvurular yapılır ve kararın uygulanması izlenir.